Kuru göz hastalığı nedir?
Gözyaşınız, göz yüzeyini pürüzsüz, berrak ve rahat tutan ince bir tabaka oluşturur. Kuru göz hastalığında bu görevini artık iyi yapamaz. Kuru göz, göz doktoruna başvurmanın en sık nedenlerinden biridir ve basit bir rahatsızlık değil, gerçek bir hastalıktır.
Korneayı örten gözyaşı filminin kesiti: müsin (mor), sulu (mavi) ve yağ (kehribar) tabakaları. Döndürmek için sürükleyin; tabakalardan biri bozulduğunda gözyaşı filminin nasıl dağıldığını görün.
Hangi yakınmalara yol açar?
- Yanma, batma ya da gözde “kum varmış gibi” bir his
- Özellikle gün sonunda kızarıklık ve göz yorgunluğu
- Göz kırpınca düzelen bulanık görme
- Gözlerde sulanma (tahriş, refleks olarak gözyaşı salgılanmasını tetikleyebilir)
- Rüzgârda, klimalı ortamda ya da uzun süre ekrana baktıktan sonra rahatsızlık
Neden ortaya çıkar?
İki temel mekanizma vardır ve pek çok hastada ikisi bir arada bulunur:
- Buharlaşmaya bağlı kuru göz: Gözyaşı çok hızlı buharlaşır. En sık nedeni, göz kapaklarındaki küçük yağ bezlerinin tıkandığı (MBD). Sağlıklı bir yağ tabakası olmadığında gözyaşı filmi, sıcak tavaya dökülen su gibi hızla buharlaşır.
- Sulu gözyaşı yetersizliğine bağlı kuru göz: Gözyaşı bezleri, gözyaşının sulu kısmını yeterince üretemez. Bu durum yaşla birlikte, bazı ilaçlara bağlı olarak ya da gibi genel sağlık sorunlarında görülebilir.
Dolgun yağ kesecikleri (asinüsler) açık bir ana kanalın çevresinde dizilir; yağ, bez ağzından gözyaşı filmine rahatça akar.
Göz kapağının içindeki meibom bezleri, gözyaşının buharlaşmasını önleyen yağı üretir. Döndürmek için sürükleyin; tıkanıklık ilerledikçe bezin nasıl değiştiğini görün.
Uzun süre ekrana bakmak (ekran karşısında daha seyrek ve eksik göz kırparız), kontakt lens kullanımı, sık kullanılan bazı ilaçlar ve kuru ya da rüzgârlı hava sorunu artırır.
Nasıl muayene ederiz?
Kuru göz değerlendirmesi ağrısızdır ve genellikle şunları içerir:
- Yakınmalarınızla ilgili kısa bir anket
- : Göz kırptıktan sonra gözyaşı filminin kaç saniye boyunca bozulmadan kaldığının ölçülmesi
- : Göz yüzeyindeki kuru ya da hasarlı alanları gösteren, güvenli renkli damlalar (floresein ve lissamin yeşili)
- : Göz kapaklarınızın içindeki yağ bezlerini gösteren kızılötesi görüntüleme
- Bazen gözyaşının tuz yoğunluğunun (ozmolarite) ya da gözyaşı miktarının ölçülmesi
Bu testler yalnızca kuru gözünüz olup olmadığını değil, hangi tip kuru göz olduğunu da gösterir; tedaviyi de buna göre planlarız.
Birkaç göz kırpmadan sonra gözyaşı filmi (canlandırma): Dengeli
Her göz kırpmada gözyaşı filminin nasıl yenilendiğini ve gözyaşı çok hızlı buharlaştığında neler olduğunu izleyin.
Nasıl tedavi edilir?
Tedavi, kuru gözün tipine ve şiddetine göre basamak basamak ilerler:
- Günlük alışkanlıklar: Ekrana ara vermek, tam göz kırpmak, nemlendirici kullanmak, vantilatör ya da klimanın doğrudan yüze gelmesinden kaçınmak
- Suni gözyaşları: Tercihen koruyucu içermeyenler; sorun yağ tabakasındaysa yağ (lipid) içeren damlalar daha yararlıdır
- Göz kapağı bakımı: Yağ bezlerindeki tıkanıklığı açmak için sıcak kompres ve kapakların nazikçe temizlenmesi
- Reçeteli damlalar: Hastalığın altında inflamasyon (iltihabi süreç) yatıyorsa ya da gibi inflamasyonu baskılayan ilaçlar
- Muayenehanede yapılan işlemler: Yağ bezlerine yönelik ısıtma ve sıkma (ekspresyon) tedavileri ya da kapak rozaseası ve MBD için tedavisi
- Ağır hastalıkta: Gözyaşının gözde daha uzun kalmasını sağlayan , kişinin kendi kan serumundan hazırlanan damlalar ya da özel koruyucu kontakt lensler
Kuru göz çoğunlukla kronik (uzun süreli) bir hastalıktır; ancak doğru önlemler bir arada uygulandığında hastaların büyük çoğunluğu gerçek ve kalıcı bir rahatlamaya kavuşur.
Önemli noktalar
- Kuru göz gerçek ve çok yaygın bir hastalıktır; onunla yaşamaya katlanmak zorunda değilsiniz.
- En sık nedeni, göz kapaklarındaki yağ bezlerinin tıkanmasıdır; bu da gözyaşının çok hızlı buharlaşmasına yol açar.
- Anket, gözyaşı filmi testleri ve bezlerin görüntülenmesinden oluşan ağrısız bir değerlendirme, sizdeki kuru göz tipini ortaya koyar.
- Tedavi, günlük alışkanlıklar ve damlalardan muayenehanede yapılan işlemlere kadar basamak basamak ilerler.
- Doğru tedavi bileşimiyle hastaların büyük çoğunluğu gerçek ve kalıcı bir rahatlamaya kavuşur.
Bu bilgilerin sizin için geçerli olup olmadığına ancak muayene sonrasında karar verilebilir.